બિગ બ્રેકીંગ : ઇરાન–અમેરિકા વચ્ચે પરમાણુ યુદ્ધની આશંકા: વૈશ્વિક સુરક્ષા માટે ગંભીર પડકાર

મિડલ ઇસ્ટ વિસ્તારમાં વધતી તણાવભરી પરિસ્થિતિને કારણે ઇરાન અને અમેરિકા વચ્ચે સીધા સંઘર્ષની સંભાવના અંગે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ચિંતા વધી રહી છે. જો આ તણાવ પરમાણુ યુદ્ધ સુધી પહોંચે તો તેની અસર માત્ર આ બંને દેશો સુધી મર્યાદિત નહીં રહે, પરંતુ સમગ્ર વિશ્વની સુરક્ષા, અર્થતંત્ર અને પર્યાવરણ પર ગંભીર અસર પડશે.  ચીન પરમાણુ યુદ્ધની તૈયારી કરી રહ્યું હોઈ શકે છે. પરમાણુ અવરોધકતાનું લક્ષ્ય રાખવાને બદલે, ચીન યુદ્ધ કરવા માટે ભંડાર બનાવી રહ્યું હોય તેવું લાગે છે.

અમેરિકા વિશ્વની સૌથી શક્તિશાળી સૈન્ય શક્તિઓમાંનું એક છે અને તેના પાસે અંદાજે 5,000થી વધુ પરમાણુ હથિયારોનો જથ્થો હોવાનું માનવામાં આવે છે. બીજી તરફ, ઇરાન પાસે સત્તાવાર રીતે પરમાણુ હથિયારો નથી, પરંતુ તે યુરેનિયમ સમૃદ્ધિકરણ કાર્યક્રમને કારણે સતત આંતરરાષ્ટ્રીય ચર્ચાના કેન્દ્રમાં રહ્યું છે. આ મુદ્દે અમેરિકાએ વર્ષો સુધી આર્થિક પ્રતિબંધો અને રાજકીય દબાણ રાખ્યું છે.

2015માં થયેલ પરમાણુ કરાર પછી પરિસ્થિતિ થોડા સમય માટે શાંત થઈ હતી, પરંતુ 2018માં અમેરિકા કરારમાંથી બહાર નીકળ્યા બાદ બંને દેશો વચ્ચેનો તણાવ ફરી વધ્યો. ત્યારથી ગલ્ફ વિસ્તારમાં સૈન્ય તૈનાતી, ડ્રોન હુમલા અને પ્રોક્સી યુદ્ધ જેવી ઘટનાઓ સતત બનતી રહી છે.

વિશ્લેષકોના મતે, જો બંને દેશો વચ્ચે સીધું યુદ્ધ શરૂ થાય અને પરમાણુ હથિયારોનો ઉપયોગ થાય, તો તેની અસર અત્યંત વિનાશક હશે. મધ્યપૂર્વના અનેક દેશોમાં ભારે જાનહાનિ થઈ શકે છે અને તેલ પુરવઠા પર મોટો પ્રભાવ પડશે. પરિણામે વૈશ્વિક બજારોમાં તેલના ભાવોમાં અચાનક વધારો થઈ શકે છે, જે વિશ્વ અર્થતંત્રને ગંભીર રીતે અસર કરશે.

પરમાણુ યુદ્ધના પર્યાવરણીય પરિણામો પણ ખૂબ ગંભીર હોઈ શકે છે. વૈજ્ઞાનિકોના અનુમાન મુજબ પરમાણુ વિસ્ફોટથી રેડિયેશન ફેલાઈ શકે છે, જેના કારણે લાંબા સમય સુધી જમીન અને પાણી પ્રદૂષિત રહી શકે છે. આવી સ્થિતિમાં લાખો લોકોનું સ્થળાંતર થવાની શક્યતા પણ ઊભી થઈ શકે છે.

આ પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને સંયુક્ત રાષ્ટ્ર અને અનેક વૈશ્વિક સંસ્થાઓ બંને દેશોને સંવાદ અને રાજનૈતિક ઉકેલ તરફ આગળ વધવા માટે અપીલ કરી રહી છે. વિશેષજ્ઞોનું માનવું છે કે સૈન્ય સંઘર્ષને ટાળવા માટે રાજનૈતિક માર્ગ જ સૌથી સુરક્ષિત અને ટકાઉ ઉકેલ બની શકે.

મોટા પાયે જોવામાં આવે તો ઇરાન અને અમેરિકા વચ્ચેનો તણાવ માત્ર પ્રાદેશિક મુદ્દો નથી, પરંતુ તે વૈશ્વિક શાંતિ અને સુરક્ષાથી સીધો જોડાયેલો પ્રશ્ન છે. તેથી આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાય માટે જરૂરી છે કે સંવાદ, સહકાર અને રાજનૈતિક પ્રયાસો દ્વારા આ તણાવને નિયંત્રણમાં રાખવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવે.

હેરિટેજ ફાઉન્ડેશનના એલિસન સેન્ટર ફોર નેશનલ સિક્યુરિટીમાં સ્ટ્રેટેજિક ડિટરન્સના સિનિયર રિસર્ચ ફેલો રોબર્ટ પીટર્સના મતે ગયા વર્ષે, રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે સરકારને ચીન અને રશિયા સાથે "સમાન ધોરણે" પરમાણુ પરીક્ષણ ફરી શરૂ કરવાનો નિર્દેશ આપીને ઘણા લોકોને આઘાત આપ્યો હતો. આ નિવેદન એવું સૂચવતું હતું કે આપણા વિરોધીઓ સક્રિયપણે પરમાણુ શસ્ત્રોનું પરીક્ષણ કરી રહ્યા છે, તે હકીકત હોવા છતાં કે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સે 1992 થી પરમાણુ શસ્ત્રનું પરીક્ષણ કર્યું નથી.

એડિટોરિયલ બોર્ડને એનિમેટ કરતી વાતચીતો

રાષ્ટ્રપતિની જાહેરાતની વ્યાપકપણે નિંદા કરવામાં આવી હતી. કેટલાક તો એ પણ સૂચવતા હતા કે ચીન અને રશિયા બિલકુલ પરમાણુ શસ્ત્રોનું પરીક્ષણ કરી રહ્યા નથી અને જો યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ પરમાણુ પરીક્ષણ ફરી શરૂ કરશે, તો તે તેના વિરોધીઓને પણ તે જ કરવા માટે પ્રેરિત કરશે. દરમિયાન, ચીને કોઈપણ પ્રકારના પરમાણુ પરીક્ષણ કરવાનો ઇનકાર કર્યો હતો અને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સને તેની યોજના છોડી દેવાનું આહ્વાન કર્યું હતું.

પરંતુ ટ્રમ્પની ઓક્ટોબરની જાહેરાતના થોડા દિવસોમાં જ, સેનેટ ઇન્ટેલિજન્સ કમિટીના ચેરમેન સેનેટર ટોમ કોટન (આર-અરકાનસાસ) એ જણાવ્યું હતું કે "સીઆઈએનું મૂલ્યાંકન છે કે રશિયા અને ચીન બંનેએ સુપર-ક્રિટીકલ પરમાણુ શસ્ત્રોના પરીક્ષણો કર્યા છે," જે દેખીતી રીતે રાષ્ટ્રપતિના નિવેદનને સમર્થન આપે છે.