હલાલાના નામે સેક્સનો આરોપ: હાઈકોર્ટે કહ્યું—'પર્સનલ લો' ગુનાનો બચાવ નહીં બને

અલ્હાબાદ હાઈકોર્ટનું શું કહેવું છે?

Allahabad High Courtએ આ કેસમાં નિકાહ હલાલા અથવા ટ્રિપલ તલાકને બંધારણીય રીતે અંતિમ રીતે માન્ય કે અમાન્ય જાહેર કર્યો નથી. તેના બદલે કોર્ટે એક મહત્વપૂર્ણ કાનૂની સિદ્ધાંત સ્પષ્ટ કર્યો છે:

જો કોઈ મહિલા પર બળજબરી, છેતરપિંડી, જાતીય શોષણ, બળાત્કાર, બાળલગ્ન અથવા અન્ય ગુનાહિત કૃત્ય થયું હોવાનો આરોપ હોય, તો માત્ર "પર્સનલ લો" અથવા ધાર્મિક પ્રથાનો બચાવ લઈને ફોજદારી તપાસ અથવા એફઆઈઆર રદ કરાવી શકાય નહીં.

અર્થાત્, જો કોઈ વ્યક્તિ એવો દાવો કરે કે "આ બધું નિકાહ હલાલાના નામે થયું હતું, એટલે તે ગુનો નથી", તો કોર્ટ કહે છે કે એવો બચાવ માત્ર એ કારણે સ્વીકારી શકાય નહીં. જો ગુનાના તત્ત્વો દેખાય છે, તો પોલીસ તપાસ અને ટ્રાયલ આગળ વધી શકે.

આ કેસમાં આરોપ શું હતો?

ફરિયાદ મુજબ:

• પીડિતાના બાળલગ્ન થયા હતા.
• તેને ટ્રિપલ તલાક આપવામાં આવ્યો.
• ત્યારબાદ પ્રથમ પતિ સાથે ફરી લગ્ન કરાવવા માટે નિકાહ હલાલાના નામે બીજા પુરુષ સાથે લગ્ન અને ત્યારબાદ તેની સાથે શારીરિક સંબંધ બાંધવા માટે મજબૂર કરવામાં આવી, અને આ દરમિયાન તેના પર જાતીય શોષણ થયું હોવાનો આરોપ છે.
• ત્યારબાદ ફરી પ્રથમ પતિ સાથે નિકાહ કરાવવામાં આવ્યા.

આ તમામ આક્ષેપોને આધારે પોલીસે Bharatiya Nyaya Sanhita, Protection of Children from Sexual Offences Act, 2012 અને Muslim Women (Protection of Rights on Marriage) Act, 2019 હેઠળ ગુનો નોંધ્યો.

હાઈકોર્ટનો મુખ્ય નિષ્કર્ષ

કોર્ટે આરોપીઓની એફઆઈઆર રદ કરવાની અરજી ફગાવી અને સ્પષ્ટ કહ્યું કે:

• પર્સનલ લો ગુનાહિત કૃત્ય માટે ઢાલ બની શકતો નથી.
• જો કોઈ સ્ત્રીને હલાલાના નામે બળજબરીથી શારીરિક સંબંધ બાંધવા મજબૂર કરવામાં આવે, અથવા તેના પર જાતીય શોષણ થાય, તો તે ફોજદારી કાયદા હેઠળ તપાસપાત્ર અને દંડનીય બાબત બની શકે છે.
• આવા આરોપોની સત્યતા ટ્રાયલ દરમિયાન પુરાવાના આધારે નક્કી થશે; આ તબક્કે એફઆઈઆર રદ કરી શકાય નહીં.

એટલે આ ચુકાદાનો અર્થ એ નથી કે કોર્ટે દરેક પ્રકારના નિકાહ હલાલા વિશે અંતિમ ધાર્મિક નિર્ણય આપ્યો છે. કોર્ટે એટલું સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ધાર્મિક પ્રથાના નામે જો મહિલાનું શોષણ અથવા અન્ય ગુનાહિત કૃત્ય થાય, તો ભારતીય ફોજદારી કાયદો સંપૂર્ણપણે લાગુ પડશે અને પર્સનલ લોનો હવાલો આપીને તેમાંથી મુક્તિ મળી શકશે નહીં.